راهنمای کاربرد روش فلورتایم

کتاب راهنمای کاربرد روش فلورتایم برای کودکان و نوجوانان با اختلال طیف اُتیسم و سایر اختلالات رشدی یکی از منابع کاربردی و تخصصی در حوزه کاردرمانی کودکان است که به معرفی، آموزش و کاربرد عملی روش فلورتایم می‌پردازد. این کتاب برای درمانگران، دانشجویان و خانواده‌هایی نوشته شده که با کودکان دارای اختلال طیف اُتیسم یا سایر اختلالات عصبی-رشدی کار می‌کنند و به دنبال رویکردی رابطه‌محور، رشدی و قابل اجرا در زندگی روزمره هستند.

فلورتایم روشی است که بر پایه مدل DIR شکل گرفته است؛ مدلی که رشد کودک را از سه جنبه مهم بررسی می‌کند: رشد هیجانی و کارکردی، تفاوت‌های فردی کودک و نقش رابطه در شکل‌گیری توانایی‌های ارتباطی و شناختی. این رویکرد به جای تمرکز صرف بر آموزش مهارت‌های جداگانه، تلاش می‌کند کودک را از طریق رابطه، هیجان، بازی و تعامل وارد مسیر رشد کند.

در کودکان دارای اختلال طیف اُتیسم، مشکلات ارتباط اجتماعی، بازی، تعامل دوطرفه، زبان و تفکر از چالش‌های اصلی هستند. کتاب توضیح می‌دهد که برای کمک به این کودکان، درمانگر باید فراتر از تمرین‌های مکانیکی یا آموزش‌های مستقیم حرکت کند و بتواند کودک را در یک تعامل واقعی، عاطفی و معنادار درگیر نماید. روش فلورتایم دقیقاً با همین هدف طراحی شده است.

یکی از اصول کلیدی فلورتایم، پیروی از رهبری کودک است. یعنی درمانگر یا والد، ابتدا علاقه‌ها، انگیزه‌ها و رفتارهای کودک را دنبال می‌کند و سپس از همان نقطه، تعامل را گسترش می‌دهد. این کار باعث می‌شود کودک احساس امنیت، علاقه و مشارکت بیشتری داشته باشد و به‌تدریج مهارت‌هایی مانند توجه، ارتباط دوطرفه، حل مسئله، استفاده از نمادها، کلمات، تفکر منطقی و تفکر انتزاعی در او تقویت شود.

کتاب حاضر مراحل رشد کارکردی-هیجانی را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان بر اساس مدل DIR، رشد کودک را تسهیل کرد. فصل‌هایی مانند تقویت توجه و درگیر کردن کودک، تقویت ارتباط دوطرفه و حل مسئله اجتماعی، نمادها و کلمات، تفکر منطقی-عاطفی و سطوح بالاتر تفکر انتزاعی، به خواننده کمک می‌کنند تا مسیر رشد کودک را بهتر درک کرده و مداخلات مناسب‌تری طراحی کند.

یکی دیگر از نقاط قوت کتاب، توجه به نقش خانواده و موقعیت‌های روزمره است. فلورتایم محدود به کلینیک نیست و می‌تواند در خانه، بازی، فعالیت‌های روزانه و ارتباط‌های طبیعی کودک اجرا شود. این موضوع باعث می‌شود خانواده‌ها نقش فعالی در روند درمان داشته باشند و فرصت‌های بیشتری برای تمرین ارتباط، بازی و تفکر در زندگی روزمره کودک ایجاد شود.

کتاب راهنمای کاربرد روش فلورتایم برای کاردرمانگران، گفتاردرمانگران، روان‌شناسان کودک، دانشجویان توانبخشی، خانواده‌ها و همه متخصصانی که با کودکان دارای اُتیسم و اختلالات رشدی کار می‌کنند، منبعی ارزشمند است. این اثر با ترکیب مبانی نظری، تجربه بالینی و راهکارهای عملی، به خواننده کمک می‌کند تا فلورتایم را بهتر بفهمد و آن را به شکلی هدفمند و مؤثر در درمان و زندگی روزمره کودک به کار گیرد.

نویسندگان: احسان جمشیدیان، سمانه کرمعلی اسماعیلی  
شناسه: F-OT-96